Wartość odżywcza ryżu i możliwe korzyści terapeutyczne

Ryż jest jednym z najważniejszych na świecie produktów żywnościowych. Uważa się go za najbardziej uniwersalne zboże, bowiem zarówno z  całych ziaren, jak i płatków oraz mąki można przygotować wiele potraw. Pod względem odżywczym zawiera najmniej białka ze wszystkich zbóż. Nie ma glutenu i z tego względu jest cennym produktem dla osób cierpiących na chorobę trzewną. Od lat używa się  gotowanego ryżu w leczeniu biegunek u dzieci.  Jeżeli chodzi o zawartość soli mineralnych i witamin to dostarcza on przede wszystkim potas oraz witaminę E. Dlatego ryż od bardzo dawna stosowano w leczeniu nadciśnienia tętniczego, chorób nerek oraz cukrzycy. Ostatnio okazało się również, że może mieć on działanie pomocne w leczeniu łuszczycy. Stosowanie przez co najmniej miesiąc diety polegającej na podawaniu wyłącznie nie solonego ryżu i owoców przyniosło zdecydowaną poprawę u osób, które od lat cierpią na tę chorobę  i przyjmowały dotąd typowe leki przeciwłuszczycowe. Jak wynika z badań przeprowadzonych w Japonii, jedzenie otrąb ryżowych nawet w bardzo niewielkiej ilości (10g dwa razy dziennie) może być pomocne w zapobieganiu kamicy nerkowej. Zawarty w otrębach kwas fitynowy zmniejsza wchłanianie wapnia w jelitach, a co za tym idzie powoduje mniejsze jego wydalanie z moczem.

 Charakterystyka dostępnych na rynku rodzajów ryżu.   

 Ze względu na kształt ziaren wyróżnia się 3 podstawowe rodzaje ryżu:

• Długoziarnisty o ziarnach 4-5 krotnie dłuższych od szerokości, po ugotowaniu jest sypki, puszysty i delikatny w smaku
• Średnioziarnisty o ziarnach 2-3 krotnie dłuższych od szerokości, po ugotowaniu jest bardziej wilgotny i sypki niż ryż długoziarnisty, ale równie delikatny w smaku
• Krótkoziarnisty o ziarnach owalnych lub prawie okrągłych, bardzo chłonących wodę i zlepiających się po gotowaniu

 Najmniej przetworzony, a więc najwartościowszy pod względem odżywczym, jest ryż brązowy, czyli naturalny, o jasnobrązowej barwie uwarunkowanej obecnością okrywy. Ze względu na obecność witaminy E  pomaga on w obniżaniu poziomu cholesterolu we krwi, chroni przed miażdżycą i zabiega starzeniu się. Zawiera również spore ilości potasu. Stąd jego zastosowanie żywieniu osób z nadciśnieniem tętniczym, w chorobach nerek, przy obrzękach (reguluje bilans wodny). Ma również najniższy wśród innych rodzajów ryżu indeks glikemiczny. Podczas przygotowywania ryżu brązowego należy pamiętać, że wymaga on dłuższego niż ryż biały czasu gotowania. Szklankę ziaren należy wsypać do 2 szklanek wody i gotować na wolnym ogniu około pół godziny.

Stosunkowo dużą wartością odżywczą cechuje się lekko żółtawy ryż paraboiled. W wyniku stosowanych zabiegów technologicznych część witamin i składników mineralnych przenika z okrywy do środka ziarna.

Ryż biały natomiast, pozbawiony zarówno łuski, jak i otrąb, charakteryzuje się najniższą wartością odżywczą.

W obrocie handlowym możemy również spotkać się z ryżem o nazwie basmati. Jest to gatunek ryżu pochodzący z Indii. Uważany jest za jeden z najlepszych na świecie. Od zwykłego ryżu różni się, delikatnym aromatem, przypominającym nieco orzechy. Może występować jako ryż biały lub brązowy.

Za wyjątkowo wartościowy uważa się dziki ryż, rosnący w Ameryce Północnej. Tak naprawdę nie jest to ryż, choć również należy do rodziny traw. Ma długie, cienkie, szarobrązowe lub czarne ziarenka o wyrazistym, orzechowym smaku i zapachu. Nie należy go zbyt długo gotować ponieważ traci smak. Ze względu na niski indeks glikemiczny polecany w żywieniu osób z nadwagą lub cukrzycą. 

Iwona Niemira- Dimke dietetyk, tel. 601 173 616

Powrót